Nguyên nhân gây vô sinh hiếm muộn ở nữ giới​

Vấn đề vô sinh hiếm muộn có thể đến từ nhiều nguyên nhân khác nhau, một số đến từ các yếu tố bên ngoài, trong khi một số lại bắt nguồn từ các bất thường trong cơ thể. Dưới đây là những nguyên nhân gây vô sinh ở nữ​ giới:

Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS)

Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) là một tình trạng rối loạn nội tiết tố đặc trưng bởi sự bất thường trong quá trình rụng trứng, với ít hoặc không có sự rụng trứng, cùng với các dấu hiệu dư thừa androgen và sự xuất hiện của nhiều nang trứng trong buồng trứng. Đây được xem là một trong những nguyên nhân gây vô sinh ở nữ phổ biến nhất, bởi nó ảnh hưởng trực tiếp đến sự cân bằng nội tiết tố, làm gián đoạn quá trình rụng trứng và giảm khả năng mang thai.

Ngoài ảnh hưởng đến khả năng sinh sản, PCOS còn có thể gây ra các vấn đề về kháng insulin, dẫn đến tình trạng béo phì. Những người mắc hội chứng này còn có thể gặp phải tình trạng mọc lông bất thường trên mặt hoặc cơ thể và các vấn đề về da liễu như mụn trứng cá. Tất cả những yếu tố này đều góp phần vào nguyên nhân phụ nữ vô sinh, ảnh hưởng sâu sắc đến sức khỏe sinh sản và chất lượng cuộc sống của phụ nữ.

Rối loạn chức năng vùng dưới đồi

Nguyên nhân gây vô sinh ở nữ có thể bắt nguồn từ sự rối loạn hoạt động của tuyến yên – cơ quan chịu trách nhiệm sản xuất hormone FSH (kích thích nang trứng) và LH (tạo hoàng thể). Hai loại hormone này đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa chu kỳ kinh nguyệt và kích thích quá trình rụng trứng hàng tháng.

Khi phụ nữ phải đối mặt với căng thẳng kéo dài, thay đổi cân nặng đột ngột – dù là tăng hay giảm – sẽ làm ảnh hưởng đến việc sản xuất FSH và LH. Tình trạng này dẫn đến hiện tượng kinh nguyệt không đều hoặc mất kinh, trở thành nguyên nhân phụ nữ vô sinh phổ biến nhưng thường bị bỏ qua.

Suy buồng trứng nguyên phát

Nguyên nhân gây vô sinh ở nữ phổ biến nhưng ít được chú ý chính là suy buồng trứng nguyên phát, hay còn gọi là suy buồng trứng sớm. Đây là tình trạng buồng trứng ngừng hoạt động và ngừng sản xuất trứng trước tuổi 40, ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng sinh sản của phụ nữ.

Khi buồng trứng mất chức năng, cơ thể cũng ngừng sản sinh các hormone sinh dục quan trọng như estrogen và progesterone. Sự thiếu hụt này khiến quá trình rụng trứng không xảy ra, trở thành một trong những nguyên nhân phụ nữ vô sinh cần được chẩn đoán và điều trị sớm.

Ngoài ảnh hưởng đến khả năng mang thai, suy buồng trứng sớm còn làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý khác như tim mạch, loãng xương hay rối loạn lipid máu,...

Lạc nội mạc tử cung

Nội mạc tử cung là lớp niêm mạc mỏng lót bên trong tử cung, đóng vai trò quan trọng trong chu kỳ kinh nguyệt. Trong mỗi chu kỳ, lớp niêm mạc này sẽ phát triển dày lên để chuẩn bị cho trứng thụ tinh, nếu không có sự thụ tinh, lớp niêm mạc sẽ bong ra và tạo thành kinh nguyệt.

Lạc nội mạc tử cung là tình trạng các mô tương tự nội mạc tử cung phát triển ở ngoài tử cung, thường xuất hiện trên buồng trứng, dây chằng rộng và các cơ quan vùng chậu khác. Sự xuất hiện bất thường của các mô này không chỉ gây đau đớn mà còn làm giảm chất lượng trứng và tinh trùng, cản trở quá trình thụ tinh và làm tổ của phôi thai. Ngoài ra, các mô này có thể gây kết dính các cơ quan trong vùng chậu, từ đó dẫn đến khó khăn trong việc thụ thai.

Bệnh viêm vùng chậu

Bệnh viêm vùng chậu (PID) là một loại nhiễm trùng ảnh hưởng đến tử cung, ống dẫn trứng và/hoặc buồng trứng. Đây là một trong những nguyên nhân gây vô sinh ở nữ phổ biến, đặc biệt ở nữ giới trong độ tuổi từ 15 đến 25.

Bệnh này thường khiến bệnh nhân cảm thấy đau bụng dưới hoặc vùng xương chậu, kèm theo sự tiết dịch bất thường từ âm đạo. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, tình trạng viêm có thể trở nên nghiêm trọng, gây tổn thương cho ống dẫn trứng, làm ảnh hưởng đến khả năng thụ thai và dẫn đến vô sinh.

Tổn thương ống dẫn trứng

Tổn thương ống dẫn trứng là tình trạng khi ống dẫn trứng bị tắc nghẽn hoặc gặp rối loạn chức năng, làm suy giảm khả năng di chuyển của trứng và tinh trùng, từ đó ảnh hưởng đến quá trình thụ thai.

Khi ống dẫn trứng bị tổn thương, nó có thể dẫn đến các hậu quả nghiêm trọng, chẳng hạn như mang thai ngoài tử cung hoặc vỡ ruột thừa. Những vấn đề này có thể làm tăng nguy cơ vô sinh và cần được điều trị kịp thời để bảo vệ khả năng sinh sản của phụ nữ.

Polyp, u xơ tử cung

Polyp tử cung là tình trạng phát triển quá mức của các mô đệm bên trong tử cung (nội mạc tử cung), trong khi u xơ tử cung (hay còn gọi là u cơ trơn) là sự phát triển của cơ hoặc mô hình thành trong hoặc trên thành tử cung. Những khối u này thường không phải ung thư và theo thống kê, polyp và u xơ tử cung là những khối u lành tính phổ biến nhất ở phụ nữ.

Dù không phải lúc nào polyp và u xơ tử cung cũng gây ra triệu chứng rõ ràng, chúng có thể dẫn đến những vấn đề như đau và chảy máu âm đạo bất thường. Tuy nhiên, do không luôn xuất hiện triệu chứng, nhiều bệnh nhân có thể không phát hiện ra chúng. Polyp và u xơ tử cung có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng sinh sản, là nguyên nhân gây vô sinh ở nữ. Những khối u này có thể cản trở quá trình trứng và tinh trùng gặp nhau, hoặc làm giảm khả năng làm tổ của trứng đã thụ tinh, dẫn đến tình trạng khó có thai.

Giảm chất nhầy cổ tử cung

Gần đến thời kỳ rụng trứng, cơ thể phụ nữ sẽ tăng tiết chất nhầy ở cổ tử cung. Chất nhầy này giúp tinh trùng di chuyển dễ dàng vào cổ tử cung để thụ tinh với trứng đã được phóng ra. Đây là một cơ chế tự nhiên giúp hỗ trợ quá trình thụ thai.

Tuy nhiên, nếu lượng chất nhầy cổ tử cung thay đổi bất thường, nó có thể gây cản trở sự di chuyển của tinh trùng, thậm chí còn có thể phá hủy tinh trùng. Tình trạng này thường xảy ra khi bị viêm cổ tử cung, trong đó vi khuẩn có thể tấn công và tiêu hủy tinh trùng. Đây là một trong những nguyên nhân gây vô sinh ở nữ, làm giảm khả năng thụ thai và gây khó khăn cho quá trình mang thai.

Tử cung có hình dạng bất thường

Tử cung có thể gặp phải nhiều bất thường về hình dạng, bao gồm: Tử cung đôi, tử cung hai sừng, tử cung một sừng, và tử cung có vách ngăn, cùng với các biến thể khác. Những bất thường này có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng mang thai và duy trì thai kỳ, gây khó khăn trong việc thụ thai và dưỡng thai.

Hẹp cổ tử cung

Hẹp cổ tử cung là tình trạng cổ tử cung bị hẹp hoặc tắc, có thể do các vấn đề bệnh lý hoặc do yếu tố bẩm sinh. Tình trạng này có thể dẫn đến việc tích tụ máu trong tử cung hoặc gây lạc nội mạc tử cung, đặc biệt là ở phụ nữ tiền mãn kinh. Tuy nhiên, nguyên nhân này hiếm khi trực tiếp gây ra vô sinh.

Thông thường, hẹp cổ tử cung không gây ra triệu chứng rõ ràng. Nếu có, các triệu chứng có thể bao gồm: Vô kinh, đau bụng kinh, và chảy máu bất thường,... Mặc dù hẹp cổ tử cung không phải là nguyên nhân gây vô sinh ở nữ phổ biến, nhưng nó vẫn có thể ảnh hưởng đến khả năng thụ thai và trở thành một yếu tố cần xem xét.

Sẹo do phẫu thuật

Các ca phẫu thuật từng thực hiện ở khu vực tử cung hoặc vùng chậu có thể để lại sẹo trong cơ thể. Những vết sẹo này đôi khi gây hẹp hoặc làm tắc ống dẫn trứng, từ đó cản trở quá trình trứng và tinh trùng gặp nhau, làm giảm khả năng thụ thai tự nhiên.

Số lượng và chất lượng trứng giảm

Ngay từ khi sinh ra, bé gái đã sở hữu toàn bộ số lượng trứng mà cơ thể sẽ sử dụng trong suốt cuộc đời. Điều này có nghĩa là cơ thể không thể sản sinh thêm trứng mới sau này. Tuy nhiên, vì nhiều nguyên nhân khác nhau, nguồn trứng này có thể suy giảm nhanh chóng hoặc bị "cạn kiệt" sớm trước thời kỳ mãn kinh.

Không chỉ vậy, trong số trứng còn lại, một phần có thể gặp bất thường về số lượng hoặc cấu trúc nhiễm sắc thể. Những trứng này thường không thể thụ tinh hoặc phát triển thành phôi, từ đó trở thành một trong những nguyên nhân bị vô sinh ở nữ thường gặp nhưng dễ bị bỏ qua.

Rối loạn phóng noãn

Rối loạn chức năng phóng noãn (rụng trứng) là hiện tượng trứng không rụng đều đặn hoặc không xảy ra hiện tượng rụng trứng. Cụ thể, người phụ nữ có thể chỉ có 9 chu kỳ kinh nguyệt hoặc ít hơn trong một năm, hoặc thậm chí không rụng trứng.

Biểu hiện rõ rệt nhất của tình trạng này là chu kỳ kinh nguyệt không đều, bên cạnh đó còn có thể kèm theo dấu hiệu giảm ham muốn tình dục.

Bệnh Celiac

Bệnh Celiac là một hội chứng rối loạn tự miễn có tính di truyền, xảy ra khi cơ thể phản ứng quá mức với gluten – một loại protein có trong lúa mì, lúa mạch và lúa mạch đen. Khi người mắc bệnh tiêu thụ thực phẩm chứa gluten, hệ miễn dịch sẽ tấn công lớp niêm mạc ruột non, gây tổn thương và làm teo các nhung mao – cấu trúc quan trọng trong việc hấp thụ dưỡng chất.

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng, bệnh Celiac không chỉ ảnh hưởng đến tiêu hóa mà còn liên quan đến các rối loạn sinh sản, như chậm kinh, mất kinh, mãn kinh sớm hoặc khó thụ thai. Đây cũng được xem là một trong những nguyên nhân gây vô sinh ở nữ mà không phải ai cũng nhận biết sớm.

Do di truyền

Như đã biết, có không ít bệnh lý di truyền có thể tác động trực tiếp đến khả năng sinh sản của phụ nữ. Trong số đó, hai hội chứng điển hình thường được nhắc đến là hội chứng Kallmann và hội chứng Turner.

Hội chứng Kallmann được đặc trưng bởi tình trạng suy sinh dục do giảm hormone hướng sinh dục (gonadotropin), đi kèm với hiện tượng suy giảm hoặc mất hoàn toàn khứu giác. Trong khi đó, hội chứng Turner xảy ra khi các bé gái sinh ra bị thiếu một phần hoặc toàn bộ nhiễm sắc thể X, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển sinh sản và nội tiết.

Vấn đề về thận

Ở cả nam giới và phụ nữ, bệnh thận mãn tính (CKD) có thể ảnh hưởng gián tiếp đến khả năng sinh sản thông qua sự rối loạn nội tiết. Theo nhiều nghiên cứu, CKD tác động tiêu cực đến hoạt động của trục hạ đồi - tuyến yên, từ đó làm suy giảm quá trình sản xuất các hormone cần thiết cho sự rụng trứng và sinh sản.

Tình trạng này được xem là một trong những nguyên nhân phụ nữ vô sinh mà ít người ngờ tới, do sự ảnh hưởng không trực tiếp nhưng lâu dài đến hệ sinh dục nữ.

Tăng prolactin máu

Khi tuyến yên gặp rối loạn, cơ quan này có thể sản sinh quá mức hormone prolactin – một loại hormone quan trọng liên quan đến chu kỳ kinh nguyệt và quá trình rụng trứng ở nữ giới.

Đáng chú ý, nồng độ prolactin trong máu thường tỷ lệ nghịch với lượng estrogen. Vì vậy, khi prolactin tăng cao bất thường, estrogen sẽ bị ức chế sản xuất, dẫn đến sự gián đoạn trong hoạt động phóng noãn. Kết quả là phụ nữ có thể gặp phải tình trạng vô kinh hoặc mất kinh kéo dài, ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng sinh sản.

Vô sinh không rõ nguyên nhân

Trong một số trường hợp, các bác sĩ có thể gặp khó khăn trong việc xác định chính xác nguyên nhân gây vô sinh ở nữ. Mặc dù vậy, ngay cả khi không rõ nguyên nhân, bệnh nhân vẫn nên tuân thủ các phác đồ điều trị mà bác sĩ chỉ định. Việc điều trị này có thể giúp cải thiện khả năng sinh sản và hỗ trợ phát hiện các vấn đề tiềm ẩn liên quan đến nguyên nhân bị vô sinh ở nữ mà có thể chưa được phát hiện.

Tìm hiểu thêm: Vô sinh ở nữ là gì​? Dấu hiệu, Nguyên nhân, Cách phòng tránh

Những yếu tố dẫn đến nguyên nhân bị vô sinh ở nữ giới

Các thói quen sinh hoạt, vấn đề về sức khỏe thể chất, lối sống và thậm chí là tác động của stress có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng sinh sản. Để hiểu rõ hơn về những yếu tố này và cách chúng có thể làm gia tăng nguy cơ vô sinh, dưới đây là một số nguyên nhân phổ biến mà chị em phụ nữ cần lưu ý:

Thuốc lá, rượu bia

Một trong những nguyên nhân gây vô sinh ở nữ giới mà nhiều người thường không để ý chính là thói quen sử dụng thuốc lá và rượu bia. Các chất độc hại trong thuốc lá và rượu bia có thể làm giảm chất lượng trứng và ảnh hưởng đến quá trình rụng trứng. Hơn nữa, việc tiêu thụ quá mức các chất này cũng có thể dẫn đến các vấn đề về hormone, làm tăng nguy cơ vô sinh ở nữ giới, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thụ thai.

Thừa cân, béo phì

Thừa cân hoặc béo phì là một trong những nguyên nhân bị vô sinh ở nữ giới phổ biến hiện nay. Béo phì dẫn đến sự mất cân bằng hormone, đặc biệt là estrogen, làm giảm khả năng rụng trứng. Ngoài ra, mỡ thừa còn có thể gây rối loạn chu kỳ kinh nguyệt và làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý khác, ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản của phụ nữ.

Tuổi tác

Tuổi tác là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến khả năng sinh sản của phụ nữ. Khi tuổi càng cao, số lượng và chất lượng trứng giảm dần, làm tăng nguy cơ gặp khó khăn trong việc thụ thai. Nguyên nhân phụ nữ vô sinh do tuổi tác là vấn đề được nhiều chuyên gia cảnh báo, vì khả năng sinh sản giảm rõ rệt từ sau 35 tuổi.

Một số loại thuốc

Một số loại thuốc điều trị bệnh có thể là nguyên nhân bị vô sinh ở nữ mà nhiều người không ngờ tới. Các thuốc như thuốc trị ung thư, thuốc kháng sinh hoặc thuốc chống trầm cảm có thể làm gián đoạn quá trình rụng trứng hoặc ảnh hưởng đến chu kỳ kinh nguyệt. Vì vậy, phụ nữ nên tham khảo ý kiến bác sĩ về các tác dụng phụ của thuốc để tránh tình trạng ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản, đặc biệt là khi có kế hoạch mang thai.

Căng thẳng, Stress

Căng thẳng và stress là nguyên nhân gây vô sinh ở nữ giới mà nhiều người hiện nay phải đối mặt. Khi cơ thể chịu đựng căng thẳng kéo dài, mức độ hormone cortisol tăng cao, làm mất cân bằng các hormone sinh dục. Điều này có thể dẫn đến rối loạn chu kỳ kinh nguyệt và ảnh hưởng đến sự rụng trứng, từ đó khiến việc thụ thai trở nên khó khăn. Việc giảm stress và duy trì một lối sống lành mạnh rất quan trọng để bảo vệ sức khỏe sinh sản.

Những nguyên nhân gây vô sinh ở nữ thường âm thầm nhưng lại để lại hậu quả lớn nếu không được quan tâm đúng lúc. Vì vậy, việc chủ động thăm khám và tìm hiểu thông tin là điều thiết yếu. Nếu bạn đang có băn khoăn hoặc cần hỗ trợ, hãy liên hệ ngay với SFEMME qua hotline 0977.386.009 – đội ngũ của chúng tôi luôn sẵn sàng đồng hành cùng bạn trên hành trình tìm lại hạnh phúc làm mẹ.